Giriş: Meşruiyet ve Sınırlar
Havas ilminin dinen uygunluğu ve caiz olup olmadığı meselesi, İslam alimleri ve fıkıh geleneği tarafından "ilmin içeriği, kullanım amacı ve yöntemi" ekseninde çok net kurallara bağlanmıştır. Popüler kültürde havas ilmi sıklıkla büyü (sihir) ve batıl inançlarla karıştırıldığı için bu konuda ciddi bir kafa karışıklığı mevcuttur.
İslam hukukuna (fıkhına) ve inanç esaslarına (akâid) göre havas ilminin hükmünü şu başlıklar altında inceleyebiliriz:
1. Caiz ve Uygun Olan Boyutu (Meşru Havas)
Havas ilminin İslam alimleri tarafından meşru ve caiz görülen kısmı, tamamen Kur'an-ı Kerim ayetleri, Esma-i Hüsna (Allah'ın güzel isimleri) ve Peygamber Efendimizden (s.a.v.) nakledilen dualar üzerine kurulu olan uygulamalardır.
- Şifa ve Korunma Amacı: Bir müminin Allah’ın isimlerini belirli adetlerde zikretmesi, Ayetü’l-Kürsi, Felak, Nas, Fatiha gibi şifa ve koruma ayetlerini okuyarak Allah’a sığınması (buna İslam literatüründe Rukye de denir) tamamen caizdir ve sünnete uygundur.
- Vefk ve Ebced Hesaplamaları: Ayetlerin veya Esmaların ebced değerlerine göre matematiksel matrisler (vefkler) haline getirilerek taşınması veya şifa amaçlı kullanılması konusunda alimler arasında farklı görüşler olmakla birlikte; şerli bir unsur barındırmayan, içinde ne idüğü belirsiz isimler geçmeyen vefklerin kullanımını İmam Gazali, Ahmed el-Bûnî ve Erzurumlu İbrahim Hakkı gibi birçok büyük alim meşru kabul etmiştir. Buradaki temel şart, şifayı ve etkiyi vefkin kendisinden değil, yalnızca Allah'tan beklemektir.
2. Haram ve Sınır Dışı Kalan Boyutu (Büyü ve Şirk Riski)
Havas adı altında yapılsa dahi, İslam inancının tevhid (Allah'ın birliği) ilkesini zedeleyen veya insanlara zarar vermeyi hedefleyen her türlü uygulama kesinlikle haramdır ve caiz değildir.
- Cinlerin ve Ruhani Varlıkların Kullanılması: Eğer havas çalışmasının içine cinleri musallat etmek, ruhanilerden Allah’ın rızası dışında ve İslam’ın sınırlarını aşan yöntemlerle yardım istemek giriyorsa, bu durum doğrudan büyü (sihir) sınıfına girer. İslamiyet, cinleri veya ruhanileri aracı kılarak insanların iradesine ipotek koymayı, eşleri ayırmayı veya birine zarar vermeyi kesin bir dille lanetlemiş ve büyük günahlardan saymıştır.
- Anlaşılmayan İsimler ve Semboller: Kaynağı belli olmayan, Arapça veya İbranice fıtri olmayan, ne anlama geldiği bilinmeyen kelimelerin (genellikle şeytanların veya şerli cinlerin isimleri olabilir) zikir veya tılsım olarak kullanılması şirke kapı aralayacağı için caiz görülmemiştir.
İslam Alimlerinin Genel Kriterleri (Bir Uygulamanın Caiz Olma Şartları)
Bir havas uygulamasının ya da duanın dinen caiz olabilmesi için İslam fıkhında şu üç şartın aynı anda bulunması gerektiği belirtilmiştir:
- Sözlerin Meşruiyeti: Okunan duanın, yazılan ayetin veya zikrin içeriğinde yalnızca Allah’ın kelamı, isimleri veya İslam’a uygun ifadeler yer almalıdır. Şirk, küfür veya günah barındıran hiçbir lafız olmamalıdır.
- Anlaşılır Olmak: Okunan veya yazılan şeylerin anlamı net olarak bilinmelidir. Anlaşılmayan tılsımlar ve karanlık semboller dinen yasaklanmıştır.
- İnanç Esası (Mutlak Fail Allah'tır): En hayati şart budur. Havası uygulayan da yaptıran da çok iyi bilmelidir ki; harflerin, sayıların, vefklerin veya duaların kendiliğinden hiçbir gücü yoktur. Etkiyi yaratan, şifayı veren ve duayı kabul eden yalnızca ve yalnızca Allah’tır. Bu nesne ve yöntemler sadece birer vesile ve fıtri sebeptir. Gücü vesilenin kendisinde görmek insanı şirke düşürür.
Özetle
Havas ilmi; Allah'ın rızasını gözeterek, Kur'an ve Sünnet çizgisinden sapmadan, yalnızca şifa, manevi korunma ve hayırlı kapıların açılması amacıyla, işin ehli tarafından yapıldığında dinen uygundur ve caizdir. Ancak işin içine büyü, tılsım, şerli varlıkları aracı kılma, insanlara zarar verme veya geleceği mutlak olarak bilme iddiası (gaybı zorlama) girdiğinde, adı ne olursa olsun o uygulama İslam dışıdır ve haramdır.
Doğrusunu Allah bilir.